Արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն և Իրանը սկզբունքային համաձայնության են եկել հիմնարար տարրերի վերաբերյալ, սակայն տեխնիկական հարցերը մնում են չլուծված, այդ թվում՝ Իրանի հարստացված ուրանի հնարավոր կարգավիճակը և ուրանի հարստացման հնարավոր մորատորիումի իրականացումը ապագայում։
Ռուսաստան կատարած երկօրյա այցի ընթացքում մամուլի հետ զրույցում Ֆիդանը նշել է, որ տեխնիկական խմբերը դեռ պետք է պարզաբանեն Իրանի հարստացված ուրանի պաշարների հետ կապված հարցերը։
«Իրանում հարստացված ուրանի 400 կիլոգրամի սպառման վերաբերյալ կա սկզբունքային փոխըմբռնում։ Բայց ո՞վ է իրականացնելու սպառումը, ո՞վ է վերահսկելու այն, ինչպե՞ս է այն «ստուգվելու»՝ սրանք պետք է քննարկվեն։ Մինչդեռ ամերիկյան կողմը մեկ ժամվա ընթացքում արձագանքում էր հարցին, իրանցիները երբեմն մեկ շաբաթ էին պահանջում արձագանքելու համար։ Իհարկե, այս ընթացքում երբեմն փոխադարձ հարձակումներ էին լինում։ Ավելին, Իսրայելի կողմից Լիբանան ներխուժումը հետաձգեց գործընթացը։ Ես փորձեցի խրախուսել երկու կողմերին էլ ուղիղ բանակցություններ սկսել։ Իսրայելը ցանկանում է տարածաշրջանում ավերածություններ։ Այն ցանկանում է օկուպացնել որոշակի երկրներ և իրականացնել ահաբեկչություն։ Սա հետևանքներ ունի համաշխարհային մակարդակում՝ անվտանգության և տնտեսական ոլորտում։ Մենք տեսնում ենք, որ Իսրայելը ավելի ու ավելի է բախվում դիվանագիտական արձագանքների։ Մենք հույս ունենք, որ այս դիվանագիտական պատասխանը արդյունքներ կտա, և մեր տարածաշրջանի բոլոր երկրները կապրեն խաղաղության, կայունության և բարգավաճման մեջ», - ասաց Ֆիդանը։
Ֆիդանը հավելել է, որ տարածաշրջանային զարգացումները, այդ թվում՝ պատերազմական պայմանները, փոխադարձ անվստահությունը և Իսրայելի կողմից Լիբանան ներխուժումը, դանդաղեցրել են Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև բանակցությունները։
Արտգործնախարարը նաև քննադատել է Իսրայելի տարածաշրջանային քաղաքականությունը՝ այն որակելով որպես «գլոբալ խնդիր»։
Ֆիդանը հույս է հայտնել, որ փետրվարի 28-ից Իրանի, ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև հակամարտությունը շեղել է միջազգային ուշադրությունը Գազայից, բայց որ տարածաշրջանային երկրները ճգնաժամի մեղմացումից հետո ավելի շատ կկենտրոնանան Գազայի հարցի վրա։
Ֆիդանը նաև հայտարարել է, որ Գազայում հրադադարի բանակցությունների երկրորդ փուլի շրջանակային համաձայնագրի հասնելու ջանքերը շարունակվում են Ազգային հետախուզական կազմակերպության (MIT) մասնակցությամբ։
ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողով Անկարայում
ՆԱՏՕ-ի հարցին անդրադառնալով՝ Ֆիդանը նշել է, որ հաջորդ ամիս Անկարայում կայանալիք դաշինքի գագաթնաժողովում ընդունվելիք կարևոր որոշումները չեն կարող կայացվել առանց ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի մասնակցության։ Ֆիդանը նշել է, որ շատ եվրոպացի դաշնակիցներ սպասում են Թրամփի մասնակցությանը գագաթնաժողովին, քանի որ հանդիպումը կազմակերպվելու է Թուրքիայում, և հավելել է, որ հուլիսի 7-8-ը Անկարայում կայանալիք գագաթնաժողովի նախապատրաստական աշխատանքները ինտենսիվորեն շարունակվում են։
«Ամենակարևոր հարցն այն է, թե ինչպես կդրսևորվեն ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի ՆԱՏՕ-ի վերաբերյալ հեռանկարների նրբությունները: Կան շատ կարևոր հարցեր, և դրանք անհնար է լուծել առանց ԱՄՆ նախագահի հանդիպման ժամանակ: Շատ եվրոպական երկրներ ասում են, որ այն փաստը, որ հանդիպումը տեղի կունենա Թուրքիայում՝ մեր նախագահի հյուրընկալությամբ, ամենակարևոր գործոնն է, որը հնարավոր դարձրեց նախագահ Թրամփի մասնակցությունը գագաթնաժողովին: Եթե մեր նախագահը այնտեղ չլիներ, եթե Թուրքիան այնտեղ չլիներ, Թրամփը չէր գա, և նա արդեն փաստացի կհայտարարեր, որ դրան կարևորություն չի տալիս», - ասաց Արտաքին գործերի նախարար Ֆիդանը։
Ֆիդանը նաև նշել է, որ Ռուսաստանում իր հանդիպումների ընթացքում երկկողմ հարաբերություններին կամ տարածաշրջանային համագործակցությանը խոչընդոտող էական տարաձայնություններ չեն եղել, և որ երկու երկրներն էլ ցանկանում են համագործակցել: Արտաքին գործերի նախարարը նշել է, որ բարձր մակարդակի փոխադարձ այցելությունները շարունակվում են, և որ չնայած դժվար հարցերի բաց քննարկմանը, հարաբերությունները մնացել են անփոփոխ:
Ֆիդանը նշել է. «Մենք շատ յուրահատուկ հարաբերություններ ենք զարգացրել ռուսների հետ. նույնիսկ երբ մենք շատ լուրջ խնդրահարույց ոլորտներ ունեինք, մենք գիտեինք, թե ինչպես համագործակցել և վստահություն կառուցել: Երկու առաջնորդների տեսլականը հստակ է. նրանք որոշակի սկզբունքների շրջանակներում պաշտպանում են իրենց երկրների բարօրությունը: Նրանք պատրաստ են կառուցողական մոտեցում ցուցաբերել»:
Ռուսաստան-Ուկրաինա պատերազմը և Հարավային Կովկասը
Ռուսաստան-Ուկրաինա պատերազմը մեկնաբանելով՝ Ֆիդանը նշել է, որ Մոսկվայի դիրքորոշումը չի փոխվել:
«Ռուսաստանում իմ շփումների ընթացքում ես նկատել եմ, որ ռուս պաշտոնյաների տեսակետները Ուկրաինայի վերաբերյալ չեն փոխվել: Նրանք ասում են. «Դոնեցկի հարցը լուծելու առանց որևէ բանի հնարավոր չէ։ Որպես տարածաշրջանի երկրներ, մենք պետք է գիտակցենք, որ մրցակցության և գերիշխանության ձգտման փոխարեն, մենք պետք է առաջնահերթություն տանք համագործակցությանը: Նույն հեռանկարով մենք կարող ենք ամրապնդել մեր տնտեսությունները և մեծացնել կայունությունը Հարավային Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում: Գերիշխանության ձգտմանը պետք է վերջ դրվի: Խաղաղությունը, անդորրը և կայունությունը բոլորի շահերից կլինեն: Մենք պետք է փոխենք մեր մտածելակերպը։ Մենք կարծում ենք, որ կարելի է նշանակալի քայլեր ձեռնարկել ։Մենք պատրաստ ենք վերադառնալ բնականոն կյանքի, երբ անհրաժեշտ պայմանները ստեղծվեն», - ասաց Արտաքին գործերի նախարար Ֆիդանը։
Հարավային Կովկասի վերաբերյալ Ֆիդանը նշել է, որ համաձայնություն է ձեռք բերվել ակտիվացնել 3+3 տարածաշրջանային համագործակցության հարթակը, որը ներառում է Թուրքիան, Ռուսաստանը, Ադրբեջանը, Իրանը, Հայաստանը և Վրաստանը: Ֆիդանը այս հարթակը բնութագրել է որպես տարածաշրջանային համագործակցությունը ամրապնդելու կարևոր մեխանիզմ:
Չնայած որոշ երկրների միջև շարունակվող անվստահությանը, Ֆիդանը նշել է, որ Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Վրաստանի միջև վերջին հանդիպումները կենտրոնացել են կապի նախագծերի վրա, այդ թվում՝ Միջին միջանցքի, որը Եվրոպան և Ասիան Կովկասի և Թուրքիայի միջոցով կապող տրանսպորտային երթուղի է:
Հայաստանի հետ կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ Ֆիդանը նշել է, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը կարևոր քայլեր է ձեռնարկել, և Թուրքիան՝ նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի գլխավորությամբ, նույնպես տարբեր քայլեր է ձեռնարկել, այդ թվում՝ ուղիղ առևտուր և չվերթներ:
