Թուրքիայի հարավ-արևելքում գտնվող Դիարբեքիրում գտնվող հայկական եկեղեցու հիմնադրամի բարձրաստիճան պաշտոնյան ողջունել է Անկարայի և Երևանի միջև կարգավորման գործընթացը՝ ասելով, որ շփումների ավելացումը կարող է խորացնել երկու երկրների միջև բարեկամությունը։
«Մենք շատ դրական ենք համարում Հայաստանի և Թուրքիայի միջև մերձեցումը», - ասաց Օհանյանը «Anadolu» լրատվական գործակալությանը։
Օհանյանը այս հայտարարությունն արել է յոթ թուրք և յոթ հայ լրագրողների կողմից Դիարբեքիրի պատմական Սուր թաղամասում գտնվող Սուրբ Կիրակոս հայկական եկեղեցի այցելության ժամանակ։ Այցը երկու երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին աջակցելու համար Եվրոպական Միության կողմից ֆինանսավորվող մեդիա շրջագայության մի մասն էր։
«Մենք կարծում ենք, որ երկու երկրների միջև բարեկամությունն էլ ավելի կամրապնդվի նման այցելությունների և միջոցառումների ավելացման շնորհիվ։ Մենք հույս ունենք, որ սահմանները նույնպես հնարավորինս շուտ կբացվեն», - ասաց Օհանյանը։
Ներկայումս Թուրքիայի և Հայաստանի միջև դիվանագիտական հարաբերություններ չկան: Երկու երկրների միջև ցամաքային սահմանը փակ է 1993 թվականից: 2021 թվականի վերջին երկու երկրները սկսեցին հարաբերությունների կարգավորման ջանքեր՝ նշանակելով Թուրքիայի նախկին դեսպան Սերդար Քըլըչին և ՀՀ խորհրդարանի փոխխոսնակ Ռուբինյանին որպես հատուկ ներկայացուցիչներ։
Մայիսին Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց, որ սահմանի վերաբացման ուղղությամբ տեխնիկական և բյուրոկրատական աշխատանքները շարունակվում են, և ուղիղ առևտրի նախապատրաստական աշխատանքներն ավարտված են։
Մայիսի սկզբին Թուրքիայի փոխնախագահ Ջևդեթ Յըլմազի Հայաստան կատարած այցի ժամանակ պաշտոնյաները ստորագրեցին փոխըմբռնման հուշագիր սահմանի վրա գտնվող միջնադարյան պատմական Անի կամրջի համատեղ վերականգնման վերաբերյալ։
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպեցին նաև անցյալ ամիս Նյու Յորքում՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի շրջանակներում՝ քննարկելով կարգավորման գործընթացի առաջընթացը, առևտրատնտեսական կապերի ամրապնդումը և տարածաշրջանային տրանսպորտային կապերի զարգացումը։
Եկեղեցին միավորում է աշխարհի տարբեր ծայրերից եկած հայերին
Օհանյանի խոսքով՝ Դիարբեքիրում հայ համայնքը բաղկացած է մոտավորապես 60-65 մարդուց։ Չնայած իր փոքր չափսերին, համայնքը պահպանում է ակտիվ կրոնական և հասարակական կյանք, որը կենտրոնացած է եկեղեցու շուրջ։
«Քանի որ մենք այստեղ մշտական հոգևորական չունենք, կարևոր կրոնական տոներին տարեկան մոտ ութից տասը պատարագ ենք մատուցում», - ասաց Օհանյանը։
Օհանյանը նշել է, որ Սուրբ Կիրակոսը, իր 800-ամյա պատմությամբ, Մերձավոր Արևելքի ամենամեծ հայկական եկեղեցին է և այցելուներ է գրավում ինչպես Հայաստանից, այնպես էլ Եվրոպայից և Միացյալ Նահանգներից սփյուռքից։
Տարիներ շարունակ չօգտագործված եկեղեցին վերաբացվել է պաշտամունքի համար տեղական հիմնադրամի կողմից ղեկավարվող և տարբեր թուրքական պետական հաստատությունների, հիմնականում՝ Մշակույթի և տուրիզմի նախարարության աջակցությամբ իրականացված լայնածավալ վերականգնողական աշխատանքներից հետո։
Եկեղեցին ավելի ուշ՝ 2015 թվականին, վնասվել է Սուր շրջանում PKK ահաբեկչական կազմակերպության հետ բախումների ժամանակ։ Վերականգնվելով Շրջակա միջավայրի, քաղաքաշինության և կլիմայի փոփոխության նախարարության ֆինանսավորմամբ և Հիմնադրամների գլխավոր տնօրինության համակարգմամբ, եկեղեցին յոթ տարի անց վերաբացվել է պաշտամունքի համար։
Երկրորդ պատմական եկեղեցու վերականգնման աշխատանքները շարունակվում են
Հիմնադրամին պատկանող երկրորդ եկեղեցին՝ Ալիփաշա թաղամասում գտնվող մոտ 500-ամյա Սուրբ Սարգիս եկեղեցին, ժամանակի ընթացքում խարխլվել է հավատացյալների պակասի պատճառով: Կառույցն ավելի է վնասվել 2023 թվականի փետրվարին Քահրամանմարաշում տեղի ունեցած երկրաշարժերի հետևանքով:
Վերականգնման աշխատանքները սկսվել են 2024 թվականին՝ Մշակույթի և տուրիզմի նախարարության դրամաշնորհով:
«Սուրբ Սարգիսը գրեթե մեկ դար ավերակների մեջ է եղել: Մենք զգալի առաջընթաց ենք գրանցել և մեծ մասամբ ավարտել ենք գլխավոր շենքի կառուցվածքային աշխատանքները», - ասաց Օհանյանը։
Գործարարներին, բարերարներին և հանրությանը կոչ անելով ավելի մեծ աջակցության, Օհանյանը հավելել է, որ «Կարևոր եկեղեցի է փրկվում»:
