Գազայի հատվածում խաղաղ գործընթացի հարցերով բարձրագույն ներկայացուցիչ Նիկոլայ Մլադենովը հայտարարել է, որ պաղեստինյան «Համաս» դիմադրության խմբավորումը և Գազայում գործող այլ զինված խմբավորումներ համաձայնել են վայր դնել զենքը և քաղաքացիական ու անվտանգության ոլորտներում ամբողջ իշխանությունը փոխանցել ՄԱԿ-ի կողմից ճանաչված ժամանակավոր վարչակազմին։
Չորեքշաբթի X հարթակում խորհրդի տարածած հայտարարության համաձայն՝ Մլադենովն իր գնահատականները ներկայացրել է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի՝ Գազայի վերաբերյալ ԱՄՆ-ի աջակցությունը վայելող խաղաղ ծրագրի իրականացմանը նվիրված ճեպազրույցի ընթացքում։
Մլադենովն ասել է. «Առաջին անգամ «Համաս»-ը և Գազայի զինված խմբավորումները համաձայնել են վայր դնել զենքը և ՄԱԿ-ի կողմից ճանաչված անցումային վարչակազմին փոխանցել ամբողջ վարչական իշխանությունը, այդ թվում՝ քաղաքացիական և անվտանգության ոլորտներում»։
Մլադենովը պնդեց, որ այս քայլը «կարող է շոշափելիորեն և մշտապես բարելավել Գազայի պաղեստինցիների կենսապայմանները և ապահովել կայուն անվտանգություն իսրայելցիների համար»։
Խաղաղության խորհուրդը, որը հուլիսի վերջին հայտարարեց 15 կետից բաղկացած ճանապարհային քարտեզի մասին, նախատեսում է «Համասի» և այլ զինված խմբավորումների զինաթափում, Գազայի կառավարման փոխանցումը Ազգային կոմիտեին և Իսրայելի փուլային դուրսբերումը տարածաշրջանից։
Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն ավելի վաղ՝ այս ամիս, մերժել էր այդ ծրագիրը՝ պնդելով, որ նախքան որևէ դուրսբերում իրականացնելը «Համաս»-ը պետք է լիովին զինաթափվի։ Մինչդեռ «Համաս»-ը հայտարարեց, որ հավատարիմ է մնում միջնորդների և Խաղաղության հանձնաժողովի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածություններին, և կոչ արեց միջազգային ճնշում գործադրել Իսրայելի վրա՝ «ճանապարհային քարտեզն» իրականացնելու նպատակով։
Գործընթացի երեք պայմանները. նշելով, որ ճանապարհային քարտեզի նպատակն է Գազան զերծ պահել բոլոր տեսակի զինատեսակներից՝ Մլադենովն ընդգծել է. «Կարգավորման շրջանակից դուրս չի մնացել ոչ մի «գորշ գոտի» կամ կատեգորիա»։ Հաղորդվում է, որ այս գործընթացն ընդգրկում է ծանր սպառազինությունը, արտադրական օբյեկտները, զինամթերքի պահեստները, թունելները, անհատական հրազենը և խմբավորումների տրամադրության տակ գտնվող բոլոր այլ տարրերը։
Ըստ ծրագրի՝ Գազայի կառավարման ազգային կոմիտեն (NCAG) կլինի զենք ունենալու, պահեստավորելու և վերահսկելու լիազորություն ունեցող միակ կառույցը։ Նշելով, որ Իսրայելի դուրսբերման գործընթացն իրականացվելու է փուլ առ փուլ՝ զինաթափման հաստատումից հետո, Մլադենովն ասել է. «Գործընթացն ընթանալու է փոխադարձության և հաջորդականության սկզբունքով»։
«Յուրաքանչյուր քայլ կախված է նախորդի հաջող ավարտից։ Առաջընթացը հիմնված է տեղում արձանագրված արդյունքների, այլ ոչ թե ժամանակացույցի վրա», — նշեց նա։ Մլադենովն ընդգծեց, որ իրականացման գործընթացն առաջնորդվելու է «ոչնչին մի՛ հավատա, ամեն ինչ ստուգի՛ր» սկզբունքով։
Նշելով գործընթացի առաջխաղացման համար անհրաժեշտ երեք պայման՝ Մլադենովն ասաց. «Պետք է տեղակայվեն կայունացման միջազգային ուժեր, Իսրայելը պետք է կատարի Շարմ ալ-Շեյխի արձանագրությամբ ստանձնած իր պարտավորությունները, իսկ ՀԱՄԱՍ-ը պետք է հետևի իր պարտավորություններին»։
Մլադենովը հավելեց, որ ուժի ցանկացած կիրառում, որը չի հանդիսանում անմիջական սպառնալիքին տրված պատասխան, մեծ վնաս է հասցնում գործընթացին, և որ փոխանցված յուրաքանչյուր զենք, գործարկվող յուրաքանչյուր թունել ու արգելափակված յուրաքանչյուր շարասյուն հետ են մղում այդ գործընթացը։
Իսրայելական հարձակումները շարունակվում են։ Միևնույն ժամանակ, Նեթանյահուն պնդում է «Համաս»-ի լիակատար զինաթափման անհրաժեշտությունը՝ նախքան Իսրայելի դուրսբերումը Գազայից կամ վերականգնողական աշխատանքների մեկնարկը։
Թեև քայլերի հաջորդականության վերաբերյալ տարաձայնությունները պահպանվում էին, Նեթանյահուն օգոստոսի 17-ին Մլադենովի և ԱՄՆ ներկայացուցիչ Ջարեդ Քուշների հետ քննարկել էր ծրագրի իրագործման հարցը։
Մինչ «Համաս»-ը պնդում է փուլային և փոխադարձ գործընթացի անհրաժեշտությունը, Իսրայելի ղեկավարությունը նախապայման է դարձնում զինաթափման ավարտը։ Նեթանյահուի անզիջում դիրքորոշումը պայմանավորված է Իսրայելում սպասվող ընտրություններով (նշանակված հոկտեմբերի 27-ին) և կոալիցիայի ծայրահեղ աջ գործընկերների կողմից գործադրվող աճող ճնշմամբ, որոնք դեմ են Գազայի հարցում զիջումների գնալուն։
Ծրագրի հայտարարումից հետո իսրայելցի ծայրահեղ աջ նախարարները, այդ թվում՝ ֆինանսների նախարար Բեցալել Սմոտրիչը, քննադատության են ենթարկել այդ ճանապարհային քարտեզը՝ պահանջելով «Համաս»-ի լիակատար զինաթափում նախքան որևէ դուրսբերում։
Մլադենովի հայտարարություններն արվեցին մի ժամանակահատվածում, երբ՝ չնայած անցյալ տարվա հոկտեմբերին ուժի մեջ մտած հրադադարին՝ շարունակվում էին Իսրայելի կողմից Գազայի վրա իրականացվող ամենօրյա հարձակումները, մարդկային կորուստները, ինչպես նաև քաղաքացիական ենթակառուցվածքների ու վրանների ոչնչացումը։
Կիրակի օրը Նեթանյահուն և պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը սպառնացին ուժգնացնել հարձակումները և մաքրել Գազայի որոշակի հատվածներ՝ որպես պատճառաբանություն նշելով պաղեստինցի երեխաների բաց թողած և իսրայելական սահմանին հասած օդապարիկները, մինչդեռ «Համաս»-ը Իսրայելին մեղադրեց այդ միջադեպը լարվածությունը սրելու պատրվակ օգտագործելու մեջ։
Անդրադառնալով անցումային կառավարման մոդելի խնդրին՝ Մլադենովն ասել է. «Գազայի ճգնաժամը երբեք չի եղել զուտ անվտանգության կամ մարդասիրական օգնության խնդիր. այն միշտ եղել է քաղաքական և վարչական խնդիր»։
Նշելով, որ Ազգային կոմիտեն կազմված է պաղեստինցի անկախ փորձագետներից՝ Մլադենովը հայտնեց, որ կոմիտեի նպատակն է կառավարել անցումային գործընթացը և վերականգնել արդյունավետ կառավարումը։
Մլադենովն ընդգծեց, որ անցումային գործընթացի հաջողությունը կչափվի ոչ թե ստեղծված կառույցներով, այլ նրանով, թե որքանով են պաղեստինցիներն իրենց ավելի ապահով զգում, ստանում որակյալ ծառայություններ և զգում շոշափելի բարելավումներ իրենց առօրյա կյանքում։
NCAG-ը հիմնադրվել է հունվարին՝ Պաղեստինյան վարչակազմի պաշտոնյա Ալի Շաաթի ղեկավարությամբ՝ քաղաքացիական և անվտանգության հարցերով զբաղվելու նպատակով։
Անցյալ տարվա նոյեմբերին ընդունված 2803-րդ բանաձևով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հավանություն էր տվել նաև ԱՄՆ-ի աջակցությունը վայելող անցումային շրջանակին, որը ներառում էր պաղեստինյան տեխնոկրատական վարչակազմ և կայունացման ժամանակավոր միջազգային ուժեր։
Պաղեստինյան իշխանությունների տվյալներով՝ 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր Իսրայելի իրականացրած հարձակումների հետևանքով զոհվել է ավելի քան 73 000, իսկ վիրավորվել՝ ավելի քան 174 000 պաղեստինցի։
