Առաջադեմ ուղեղի հիվանդություն, որի ռիսկը մեծանում է տարիքի հետ՝ հանգեցնելով հիշողության կորստի և ճանաչողական գործառույթների անկման։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների համաձայն՝ Ալցհայմերի հիվանդությունը կազմում է մոտ 57 միլիոն դեմենցիայով հիվանդների 60-70 տոկոսը։ Մինչդեռ ամեն տարի ավելանում է մոտ 10 միլիոն նոր դեպք, այս թիվը, կանխատեսումների համաձայն, կհասնի 139 միլիոնի 2050 թվականին։
Թուրքիայում մոտ 700,000 մարդ ապրում է Ալցհայմերի հիվանդությամբ և դեմենցիայի այլ տեսակներով։
Եկեք նայենք, թե ինչ է TRT Haber-ին ասել Մարմարայի համալսարանի Պենդիկի ուսումնական և հետազոտական հիվանդանոցի նյարդաբանական կլինիկայի դոկտոր Հաթիչե Օմերջիկօղլու Օզդենը այս հիվանդության մասին...
Դոկտոր Օզդենը նշում է, որ Ալցհայմերի հիվանդությունը դեմենցիայի ամենատարածված տեսակն է և հատկապես հաճախ է հանդիպում 65 տարեկանից բարձր անձանց մոտ: Հիվանդության զարգացման ռիսկը մոտավորապես կրկնապատկվում է յուրաքանչյուր հինգ տարին մեկ՝ տարիքի աճին զուգընթաց: Հիվանդության ընտանեկան պատմություն ունեցող անհատները կարող են այն զարգացնել ավելի վաղ տարիքում: Ալցհայմերի հիվանդությունը մի փոքր ավելի տարածված է կանանց մոտ, քան տղամարդկանց, և էական ռիսկի գործոններից են բարձր արյան ճնշումը, շաքարախտը, բարձր խոլեստերինը, ծխելը և ֆիզիկական անգործությունը: Տեսողության և լսողության կորուստը նույնպես կարող են մեծացնել ռիսկը:
Հիմա լավ լուրերի մասին…
Չնայած Ալցհայմերի հիվանդությունը լիովին կանխել հնարավոր չէ, առողջ ապրելակերպի միջոցով հնարավոր է նվազեցնել ռիսկը: Դոկտոր Օզդենի խոսքով՝ ուղեղի, մարմնի և մտքի ակտիվությունը պահպանելը մեծ նշանակություն ունի այս գործընթացում:
Մտավոր ակտիվ մնալը չի սահմանափակվում միայն գրքեր կարդալով կամ հանելուկներ լուծելով: Նոր լեզու սովորելը, երաժշտական գործիք նվագելը, նկարչության կամ կերամիկայի նման հոբբիներով զբաղվելը կամ նույնիսկ նոր տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությունը ամրապնդում են նյարդային բջիջների միջև կապերը՝ ակտիվացնելով ուղեղի տարբեր շրջաններ:
Սրտանոթային առողջության պահպանումը նույնպես կարևոր է: Ամեն օր մոտ 30 րոպե քայլելը, շաբաթական մի քանի օր լողալը կամ հեծանիվ քշելը նպաստում են սրտի և ուղեղի առողջությանը: Սնունդը նույնպես շատ կարևոր է: Միջերկրածովյան սննդակարգը, որը հարուստ է բանջարեղենով, մրգերով, լոբազգիներով, ձկով և ձիթապտղի յուղով, ապահովում է ուղեղի համար անհրաժեշտ առողջ ճարպերը և հակաօքսիդանտները:
Սոցիալական հարաբերությունների պահպանումը նույնպես պաշտպանում է հոգեկան առողջությունը: Ընտանիքի և ընկերների հետ ժամանակ անցկացնելը, կամավորական գործունեությանը մասնակցելը և սոցիալական միջավայրում գտնվելը նվազեցնում են միայնության բացասական հետևանքները: Բացի այդ, որակյալ քունը կարևոր է: Մասնագետները նշում են, որ ուղեղում կուտակվող վնասակար սպիտակուցները մաքրվում են քնի ընթացքում: Չծխելը և տեսողության ու լսողության խնդիրները չանտեսելը նույնպես կարևոր դեր են խաղում ռիսկի նվազեցման գործում:
Այսպիսով, որո՞նք են Ալցհայմերի հիվանդության առաջին նշանները: Հիվանդության ամենահայտնի ախտանիշը մոռացկոտությունն է: Սակայն ոչ բոլոր մոռացկոտություններն են նշանակում հիվանդություն. սթրեսը, անքնությունը կամ հոգնածությունը նույնպես կարող են հանգեցնել նմանատիպ գանգատների:
Ըստ բժիշկ Օզդենի, վաղ նշաններից են՝ նույն հարցերը հաճախակի տալը, իրերի կորուստը, առօրյա գործերի հետ կապված օգնության կարիքը, բառեր գտնելու դժվարությունը, վարքային փոփոխությունները, ինքնամփոփվածությունը և դյուրագրգռությունը: Ավելի լուրջ նախազգուշական նշաններից են՝ վառարանը միացված թողնելը, հաշիվները վճարելու անկարողությունը, պլաններ կազմելու անկարողությունը և անհատականության նկատելի փոփոխությունները: Այս փոփոխությունները հաճախ նկատվում են ընտանիքի անդամների կողմից: Հետևաբար, եթե ընտանիքում կասկածելի նշաններ կան, անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել մասնագետի:
Վերջապես, կարևոր է նշել, որ Ալցհայմերի հիվանդությունը հիվանդություն է, որը խորապես ազդում է ոչ միայն հիվանդի, այլև նրա ընտանիքի վրա: Հետևաբար, կարևոր է, որ ընտանիքի անդամները լինեն համբերատար, հասկացող և պատրաստ գործընթացին: Չնայած դեռևս վերջնական բուժում չկա, հիվանդության ընթացքը փոխելուն ուղղված խոստումնալից գիտական ուսումնասիրությունները շարունակվում են: Եվ ամենակարևորը՝ վաղ ախտորոշումը: Քանի որ վաղ ախտորոշման դեպքում հիվանդության զարգացումը դանդաղեցնող բուժումները կարող են սկսվել շատ ավելի վաղ:
