Հունգարիայում կայացած Թյուրքական աշխարհի հնագիտական ​​հետազոտական ​​ինստիտուտների և կենտրոնների միության (ARICA) երրորդ հանդիպմանը որոշում է կայացվել խթանել թյուրքական աշխարհի ընդհանուր հնագիտական ​​ժառանգության ուսումնասիրությունը և ստեղծել համատեղ թվային տվյալների բազա։

Ըստ Թյուրքական ակադեմիայի հայտարարության՝ թյուրքական աշխարհի հնագետները հավաքվել են Բուգաչ քաղաքում՝ համատեղ հետազոտությունների և թվային ժառանգությանն առնչվող նախաձեռնությունների նպատակով։

ARICA-ի՝ 2023 թվականին Ուզբեկստանի Սամարղանդ քաղաքում Թյուրքական ակադեմիայի նախաձեռնությամբ հիմնադրված կառույցի երրորդ հանդիպմանը մասնակցել են Թյուրքական ակադեմիայի նախագահ, պրոֆեսոր, դոկտոր Շահին Մուստաֆաևը, Հունգարիայի «Տուրան» հիմնադրամի նախագահ Անդրաշ Բիրոն, ինչպես նաև թյուրքական պետությունների հնագիտական ​​հաստատությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները։

Հանդիպման բացմանը ելույթ ունենալիս Մուստաֆաևը նշեց, որ ARICA-ն իր ստեղծման պահից ի վեր անցած երեք տարիների ընթացքում զգալի առաջընթաց է գրանցել՝ ընդգծելով, որ Միությունը հաղթահարել է հիմնադրման փուլը և վերածվել համատեղ նախագծերի իրականացմանն ուղղված միջազգային գիտական ​​ցանցի։

Մուստաֆաևը պարզաբանեց, որ Միության հետազոտական ​​առաջնահերթ թեմաները ներառում են Մետաքսի ճանապարհի պատմական քաղաքները, վաղ թյուրքական ժամանակաշրջանի հուշարձանները, ոռոգման հնագույն համակարգերը, եվրասիական քոչվորական մշակույթների հնագիտական ​​ժառանգությունը և միջնադարյան արտադրական կենտրոնները։

Կարևորելով ARICA-ի հանդիպումների ամենամյա անցկացումը՝ հնագիտական ​​հետազոտությունների տարեկան արդյունքները գնահատելու նպատակով, Մուստաֆաևն ընդգծեց, որ Թյուրքական ակադեմիան շարունակելու է աջակցել թյուրքական աշխարհում հնագիտության ինտեգրմանն ու զարգացմանը։

Կստեղծվի թվային հնագիտության համատեղ տվյալների բազա

Հանդիպմանը քննարկվեց նաև «Թյուրքական երկրների հնագիտական ​​հուշարձանների էլեկտրոնային ատլաս» նախագիծը։

Ծրագրի նպատակն է ստեղծել ընդհանուր թվային տվյալների բազա, որը կներառի թյուրքական աշխարհի նշանակալի հնագիտական ​​հուշարձաններին վերաբերող տեղորոշման տվյալներ, ժամանակագրություններ, գիտական ​​նկարագրություններ, լուսանկարներ, հատակագծեր, հետազոտությունների արդյունքներ և կարևոր գիտական ​​հրապարակումներ։

Բացի այդ, առաջարկվեց ստեղծել «ARICA թվային տեղեկատվական պորտալը»։ Պորտալի նպատակն է դյուրացնել գիտական ​​տեղեկատվության շարունակական փոխանակումը թյուրքական աշխարհի հնագիտական ​​կազմակերպությունների, հետազոտողների և գիտական ​​կենտրոնների միջև։

Հանդիպման ընթացքում հատուկ շեշտադրում կատարվեց նաև հնագիտության ոլորտում Հունգարիայի հետ համագործակցության զարգացման վրա։ Ընդգծվեց հունգարացի գիտնականների կողմից հոների, եվրասիական տափաստանների և թյուրքերի վաղ շրջանի պատմության վերաբերյալ իրականացված հետազոտությունների կարևորությունը։

Հանդիպման ավարտին ընդունվեց ARICA-ի 3-րդ հանդիպման եզրափակիչ հռչակագիրը։

Հռչակագրով որոշվեց մեկնարկել համագործակցության նոր փուլ՝ ուղղված համատեղ հնագիտական ​​հետազոտությունների իրականացմանը, թվային տեղեկատվական միասնական տարածքի ստեղծմանը և թյուրքական աշխարհի գիտահետազոտական ​​հաստատությունների միջև գիտական ​​գիտելիքների համակարգված փոխանակման խթանմանը։